Wypadek w drodze do pracy – przerwa prywatna

Opinia prawno-techniczna biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy w przedmiocie kwalifikacji zdarzenia wypadkowego zaistniałego podczas powrotu pracownika do zakładu pracy po wykorzystaniu przepustki na cele prywatne

Aksjologia i ewolucja ochrony ubezpieczeniowej drogi do i z miejsca pracy

W polskim porządku prawnym ochrona ubezpieczeniowa pracowników przemieszczających się między sferą prywatną a zawodową stanowi jeden z fundamentów bezpieczeństwa socjalnego. Instytucja wypadku w drodze do pracy lub z pracy, choć funkcjonalnie powiązana z systemem ubezpieczenia wypadkowego, od 2003 roku została przeniesiona do systemu ubezpieczenia chorobowego i rentowego, co diametralnie zmieniło charakter roszczeń i procedur.(1) Jako biegły sądowy z zakresu BHP, analizując przypadek pracownika, który ulega wypadkowi podczas powrotu do zakładu pracy po załatwieniu spraw osobistych w ramach udzielonej przepustki, muszę w pierwszej kolejności odwołać się do aksjologicznych podstaw tej ochrony. Ustawodawca założył, że ryzyko związane z przemieszczaniem się do miejsca, w którym ubezpieczony ma świadczyć pracę, nie powinno obciążać wyłącznie pracownika, o ile trasa ta jest realizowana w celu zawodowym i zachowuje określone rygory czasowo-przestrzenne.(3)

Historycznie pojęcie to ewoluowało od ścisłego powiązania z wypadkiem przy pracy do samodzielnej definicji ustawowej zawartej obecnie w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.(5) Kluczowym elementem tej ewolucji było wypracowanie przez orzecznictwo Sądu Najwyższego standardów określających, kiedy “droga” staje się “drogą do pracy”, a kiedy pozostaje jedynie przemieszczaniem się w sferze prywatnej. W przypadku przepustki prywatnej mamy do czynienia z sytuacją nietypową, gdyż pracownik przerywa już rozpoczęty proces pracy, wychodzi poza teren zakładu, a następnie podejmuje próbę powrotu do wykonywania obowiązków służbowych. Analiza ta wymaga precyzyjnego rozróżnienia między przerwą w drodze a przerwą w pracy.(4)

Normatywna definicja wypadku w drodze do pracy w świetle art. 57b ustawy emerytalnej

Podstawą prawną wszelkich rozważań w omawianym zakresie jest art. 57b ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.(3) Zgodnie z jego brzmieniem, za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego, jeżeli droga ta była najkrótsza i nie została przerwana.(3)

W analizie biegłego każdy z tych elementów musi zostać poddany weryfikacji. Nagłość zdarzenia jest interpretowana jako cecha odnosząca się do czasu trwania czynnika sprawczego, który nie powinien przekraczać jednej zmiany roboczej.10 Przyczyna zewnętrzna to czynnik pochodzący spoza organizmu poszkodowanego, taki jak śliska nawierzchnia, uderzenie pojazdu czy działanie sił przyrody.(7) Najważniejszym jednak wyzwaniem w kontekście zapytania jest interpretacja pojęcia “drogi”, która nie została przerwana. Ustawodawca dopuszcza uznanie zdarzenia za wypadek, mimo przerwania drogi, jeśli przerwa była życiowo uzasadniona i jej czas nie przekraczał granic potrzeby.(3)

Kluczowe dla rozstrzygnięcia, czy powrót z przepustki prywatnej jest “drogą do pracy”, jest ustalenie, czy trasa ta zaczyna się w miejscu, które ustawa uznaje za punkt początkowy drogi chronionej. Katalog tych miejsc zawarty w art. 57b ust. 2 jest zamknięty, choć zawiera pojęcia nieostre.(3)

Analiza statusu prawnego wyjścia prywatnego w godzinach pracy

Wprowadzenie do Kodeksu pracy art. 151 § 2.1 (18) uregulowało kwestię tzw. wyjść prywatnych, które wcześniej opierały się jedynie na pragmatyce zakładowej. Zgodnie z tym przepisem, czas odpracowania zwolnienia od pracy udzielonego pracownikowi na jego pisemny wniosek w celu załatwienia spraw osobistych nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych.(20) Z punktu widzenia biegłego BHP, istotne jest to, że w trakcie trwania takiego zwolnienia (przepustki) pracownik nie pozostaje w dyspozycji pracodawcy w rozumieniu art. 128 KP.(23)

Zwolnienie to ma charakter usprawiedliwionej nieobecności, która zazwyczaj jest niepłatna, chyba że zostanie odpracowana.(19) W momencie opuszczenia zakładu pracy na podstawie przepustki prywatnej, związek z pracą zostaje czasowo zerwany.(23) Pracownik przechodzi w sferę całkowitej autonomii prywatnej. Orzecznictwo Sądu Najwyższego konsekwentnie wskazuje, że wypadki zaistniałe w czasie przerw w pracy podjętych w celach prywatnych nie są wypadkami przy pracy.(23) Problem polega na tym, czy po zakończeniu załatwiania tych spraw, droga powrotna do firmy może zyskać status drogi do pracy.

Zjawisko “ponownej” drogi do pracy w tym samym dniu roboczym musi być oceniane przez pryzmat celu tej drogi oraz jej punktu początkowego. Jeśli pracownik wyszedł, aby załatwić sprawę w banku, to w momencie zakończenia czynności w banku i skierowania się do pracy, punktem początkowym drogi jest bank. Jednakże bank nie figuruje w ustawowym katalogu miejsc, z których droga do pracy podlega ochronie.(3)

Przerwa życiowo uzasadniona a wyjście na przepustkę: różnice kwalifikacyjne

Wielu poszkodowanych próbuje argumentować, że ich wyjście prywatne było “przerwą życiowo uzasadnioną”. Jednakże konstrukcja art. 57b ust. 1 zdanie drugie ustawy emerytalnej odnosi się do przerwy w trakcie drogi, a nie do przerwy w trakcie pracy.(3) Przerwa życiowo uzasadniona występuje wtedy, gdy pracownik, jadąc rano z domu do pracy, zatrzymuje się na 5 minut, aby odprowadzić dziecko do przedszkola lub kupić niezbędne leki.(7) Droga ta zachowuje swój status, ponieważ jej cel główny (dotarcie do pracy) nie uległ zmianie, a postój był incydentalny i wymuszony potrzebami życiowymi.(7)

Sytuacja opisana w zapytaniu jest odmienna. Pracownik dotarł już do pracy rano – ta droga została zakończona z chwilą wejścia do zakładu.(10) Wyjście na przepustkę tworzy nową sytuację faktyczną. Jest to przerwa w świadczeniu pracy, a nie przerwa w drodze. Zatem powrót z banku czy urzędu nie może być uznany za kontynuację porannej drogi do pracy, ani za nową drogę do pracy z miejsca chronionego, chyba że punktem docelowym wyjścia było miejsce wymienione w art. 57b ust. 2.(4)

Katalog miejsc chronionych a punkt startowy drogi powrotnej

Art. 57b ust. 2 ustawy emerytalnej precyzuje, że za drogę do pracy uważa się również drogę do miejsca lub z miejsca:

1. Innego zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego.(3)
2. Zwykłego wykonywania funkcji lub zadań zawodowych albo społecznych.(3)
3. Zwykłego spożywania posiłków.(3)
4. Odbywania nauki lub studiów.(3)

Analizując przypadek powrotu z przepustki, biegły musi zbadać cel wyjścia. Jeśli pracownik udał się na przepustkę, aby zjeść obiad w pobliskiej kantynie, do której chodzi codziennie (“miejsce zwykłego spożywania posiłków”), to wypadek w drodze powrotnej z tej kantyny do biura spełnia warunki definicji wypadku w drodze do pracy.(33) Jeśli jednak celem wyjścia było załatwienie spraw w banku, to droga powrotna z banku nie jest chroniona, ponieważ bank nie jest “miejscem zwykłego wykonywania funkcji społecznych” ani żadnym innym z wymienionych punktów.(4)

Szczególne kontrowersje budzi pojęcie “miejsca zwykłego spożywania posiłków”. Orzecznictwo wskazuje, że nie musi to być stołówka zakładowa. Może to być restauracja lub bar, o ile pracownik regularnie z nich korzysta.(34) Jednakże wyjście musi mieć charakter typowo konsumpcyjny, a nie towarzyski.(23) Jeśli pracownik w ramach przepustki łączy posiłek z zakupami odzieżowymi, związek z celem chronionym może zostać uznany za zerwany przez pryzmat “nieuzasadnionej przerwy” lub zmiany charakteru drogi na czysto prywatny.(4)

Analiza orzecznictwa Sądu Najwyższego w sprawach incydentalnych powrotów

Orzecznictwo Sądu Najwyższego dostarcza wielu wskazówek dotyczących interpretacji związku zdarzenia z drogą. W wyroku z dnia 25 stycznia 1980 r. (III URN 59/79) Sąd podkreślił, że ochrona obejmuje drogę “do pracy”, a więc przemieszczanie się podjęte w zamiarze rozpoczęcia świadczenia pracy.(6) Kluczowy jest tu “zamiar”. Przy powrocie z przepustki zamiar dotarcia do pracy istnieje, ale brakuje drugiego elementu – właściwego punktu startowego drogi.

W wyroku z dnia 10 grudnia 1997 r. (II UKN 383/97) Sąd Najwyższy wskazał, że przerwa w drodze z pracy do domu związana z udziałem w spotkaniu towarzyskim wyłącza możliwość uznania zdarzenia za wypadek w drodze.(23) Choć sprawa dotyczyła powrotu po pracy, analogicznie należy traktować wyjście “ze sfery spraw pracowniczych do prywatnych” w trakcie dnia.(27) Zdarzenie, które następuje po takim przejściu, traci związek z zatrudnieniem.(27)

Innym istotnym orzeczeniem jest wyrok z 24 stycznia 1997 r. (II UKN 57/96), który precyzuje moment zakończenia drogi (próg mieszkania).(4) Pokazuje to rygoryzm w określaniu granic ochrony. Droga do pracy jest procesem jednolitym. Każde wyjście prywatne w godzinach pracy “rozbija” tę jednolitość. Powrót do zakładu jest postrzegany przez organy rentowe nie jako “droga do pracy”, ale jako powrót z dobrowolnie podjętej aktywności prywatnej, która nie korzysta z przywilejów ubezpieczeniowych przypisanych do codziennego dojazdu z domu do firmy.(4)

Rola biegłego sądowego BHP w procesie kwalifikacji zdarzenia

Jako biegły BHP, w postępowaniu wyjaśniającym muszę skupić się na ustaleniu sekwencji zdarzeń i weryfikacji dokumentacji powypadkowej. Procedura ustalania okoliczności wypadku w drodze do pracy różni się od procedury wypadku przy pracy. Pracodawca nie powołuje zespołu powypadkowego (chyba że tak stanowią przepisy wewnętrzne), lecz samodzielnie ustala okoliczności w karcie wypadku.(2)

Główne zadania biegłego w tej sprawie obejmują:

1. Analizę treści przepustki/wniosku o wyjście prywatne: Czy określono cel wyjścia? Czy cel ten koresponduje z art. 57b ust. 2?.(21)
2. Weryfikację czasu zdarzenia: Czy do wypadku doszło w czasie deklarowanej nieobecności? Czy pracownik już wracał?.(12)
3. Badanie trasy: Czy trasa z miejsca załatwiania spraw do zakładu pracy była najkrótsza lub najdogodniejsza komunikacyjnie?.(3)
4. Ocenę przyczyny zewnętrznej: Czy wypadek był wynikiem czynnika losowego, czy np. stanu zdrowia pracownika (co wykluczałoby uznanie go za wypadek w drodze)?.(4)

W przypadku stwierdzenia, że pracownik wracał z banku lub urzędu, biegły BHP musi wydać opinię negatywną w zakresie kwalifikacji jako “wypadek w drodze do pracy”, wskazując na brak spełnienia przesłanek z art. 57b ustawy emerytalnej.(4) Zgoda przełożonego na wyjście jest istotna jedynie dla braku sankcji dyscyplinarnych, ale nie kreuje ochrony ubezpieczeniowej tam, gdzie ustawa jej nie przewiduje.(27)

Postępowanie powypadkowe i sporządzanie Karty Wypadku

Pracodawca, po powzięciu informacji o zdarzeniu, ma 14 dni na sporządzenie karty wypadku w drodze do pracy lub z pracy.(1) Dokument ten jest podstawą do wypłaty świadczeń z ZUS. Błąd w kwalifikacji zdarzenia przez pracodawcę (np. uznanie powrotu z prywatnych zakupów za wypadek w drodze) może zostać zakwestionowany przez ZUS podczas kontroli, co skutkuje koniecznością zwrotu nienależnie pobranych zasiłków.(7)

W karcie wypadku musi znaleźć się uzasadnienie, dlaczego dane zdarzenie uznano lub nie uznano za wypadek w drodze.(4) W sytuacji opisanej w zapytaniu, pracodawca powinien:

• Zebrać oświadczenie pracownika o celu wyjścia.(12)
• Odnotować fakt udzielenia przepustki prywatnej.(21)
• Wskazać, że miejsce, z którego pracownik wracał, nie stanowi miejsca chronionego w rozumieniu ustawy.(4)

Rozporządzenie dotyczące wypadków w drodze do pracy lub z pracy nie przewiduje formalnego trybu „wnoszenia uwag” do karty wypadku ani odwołania od jej treści. Poszkodowany może natomiast (i powinien) przedstawić pracodawcy własne oświadczenie oraz dowody dotyczące czasu, miejsca i okoliczności zdarzenia – ponieważ ustalenie i uznanie zdarzenia następuje właśnie na podstawie oświadczeń oraz informacji i dowodów (§ 2 rozporządzenia). Odmowa uznania zdarzenia za wypadek w drodze wymaga uzasadnienia (§ 5 rozporządzenia) i powinna zostać opisana w karcie.
Jeżeli mimo przedstawienia dowodów spór co do kwalifikacji zdarzenia utrzymuje się, może on zostać rozstrzygnięty na drodze sądowej na podstawie ogólnych zasad (np. w powództwie o ustalenie – art. 189 k.p.c., o ile pracownik wykaże interes prawny).

Skutki ekonomiczne i świadczeniowe dla pracownika i pracodawcy

Kwalifikacja zdarzenia ma kluczowe znaczenie dla portfela pracownika. Jeśli wypadek zostanie uznany za “wypadek w drodze do pracy”, pracownikowi przysługuje 100% wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego.(1) Co istotne, w tym przypadku nie obowiązuje okres wyczekiwania (30 dni ubezpieczenia), co pozwala na otrzymanie świadczenia nawet pierwszego dnia pracy.(1)

Jednakże, za wypadek w drodze nie przysługuje jednorazowe odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu, które jest domeną wyłącznie wypadków przy pracy.(1) Jest to najczęstszy punkt sporny, gdyż pracownicy często mylą te dwa pojęcia.

W przypadku braku uznania zdarzenia za wypadek w drodze (co jest wysoce prawdopodobne przy powrocie z przepustki prywatnej), pracownik otrzymuje standardowe 80% zasiłku chorobowego.(7) Dla pracodawcy kwalifikacja ta jest o tyle istotna, że wynagrodzenie chorobowe (za pierwsze 33 dni w roku) musi wypłacić w pełnej wysokości, jeśli karta wypadku potwierdza związek z drogą do pracy.(7)

Studium przypadku: Powrót z banku a powrót z obiadu

Aby w pełni odpowiedzieć na zapytanie użytkownika, należy zestawić dwa scenariusze powrotu do pracy po przepustce. Jako biegły BHP, często spotykam się z koniecznością rozstrzygania takich niuansów.

Scenariusz 1: Powrót z załatwiania spraw w banku. Pracownik bierze przepustkę na 2 godziny, idzie do banku podpisać aneks do kredytu. W drodze powrotnej do biura zostaje potrącony na pasach. Ocena prawna: Bank nie jest miejscem chronionym z art. 57b ust. 2.3 Droga powrotna nie jest “drogą do pracy” w rozumieniu ustawowym. Zdarzenie nie jest wypadkiem w drodze do pracy.(4)

Scenariusz 2: Powrót z obiadu w zwykłym miejscu. Pracownik bierze przepustkę, aby zjeść obiad w pobliskiej restauracji, w której jada regularnie od roku. W drodze powrotnej potyka się na oblodzonym chodniku. Ocena prawna: Restauracja jest “miejscem zwykłego spożywania posiłków”.(3) Droga z tego miejsca do zakładu pracy jest objęta ochroną ubezpieczeniową.(33) Zdarzenie kwalifikuje się jako wypadek w drodze do pracy.

Różnica wynika bezpośrednio z treści art. 57b ust. 2 pkt 3 ustawy emerytalnej. Ustawodawca uznał potrzebę spożycia posiłku za tak istotną i powiązaną z procesem regeneracji sił do pracy, że objął ją szczególną ochroną, czego nie uczynił w stosunku do innych spraw osobistych (urzędowych, bankowych, zakupowych).(34)

Problem “ponownej” drogi w orzecznictwie – analiza głęboka

W zapytaniu pojawia się sformułowanie “PONOWNEJ w tym dniu drogi do pracy”. W doktrynie prawa ubezpieczeń społecznych dominuje pogląd, że ochrona drogi do pracy nie ogranicza się do jednego przejazdu dziennie. Jeśli pracownik pracuje na dwie zmiany z przerwą na powrót do domu (system przerywanego czasu pracy), obie drogi (rano i po południu) są chronione.9 Jednak w omawianym przypadku przerwa nie wynika z rozkładu czasu pracy, lecz z indywidualnej prośby pracownika o zwolnienie na cele prywatne.(18)

Kluczowe pytanie brzmi: czy wyjście prywatne (przepustka) “resetuje” stan ochrony ubezpieczeniowej? Orzecznictwo sugeruje, że tak. Wyjście prywatne przenosi pracownika poza zakres ubezpieczenia wypadkowego i drogowego.(23) Aby “ponowna” droga była chroniona, musiałaby ona spełniać definicję drogi z domu do pracy. Jeśli pracownik w ramach przepustki udał się do domu (np. aby wyłączyć żelazko), to droga powrotna z domu do pracy może zostać uznana za wypadek w drodze, gdyż dom jest ustawowym punktem startowym.(47)

Jeśli jednak miejscem docelowym przepustki nie był dom ani żadne inne miejsce z katalogu art. 57b ust. 2, ochrona nie “odnawia się” w momencie podjęcia drogi powrotnej do firmy.(4) Droga powrotna z banku do pracy jest wciąż drogą w sferze prywatnej.

Praktyczne wskazówki dla pracodawców i służb BHP

Z punktu widzenia prewencji i rzetelności postępowań powypadkowych, zaleca się:

1. Dokumentowanie celu wyjścia: Wniosek o wyjście prywatne powinien zawierać (choćby ogólne) wskazanie celu, co ułatwi późniejszą kwalifikację ewentualnego wypadku.(21)
2. Edukację pracowników: Informowanie, że wyjście prywatne (nawet za zgodą) odbywa się na “własne ryzyko” w zakresie świadczeń wypadkowych, może ograniczyć liczbę sporów.(27)
3. Precyzyjne ustalanie czasu: Godzina wyjścia i powrotu odnotowana w systemie RCP (Rejestracji Czasu Pracy) jest kluczowym dowodem dla biegłego i ZUS.(22)
4. Rozróżnianie wyjść służbowych: Jeśli pracownik wychodzi załatwić sprawę prywatną, a pracodawca prosi go o dostarczenie poczty, należy to zakwalifikować jako wyjście służbowe (wypadek przy pracy), a nie drogę do pracy.(49)

Biegły sądowy BHP musi każdorazowo badać stan faktyczny “in concreto”. Nie ma automatyzmu w uznawaniu lub odrzucaniu takich zdarzeń, choć statystycznie powroty z przepustek prywatnych rzadko zyskują status wypadku w drodze do pracy ze względu na rygorystyczny katalog miejsc chronionych.(4)

Podsumowanie i konkluzje końcowe opinii

Na podstawie przeprowadzonej analizy prawnej i przeglądu orzecznictwa, jako biegły sądowy z zakresu BHP, przedstawiam następujące wnioski końcowe:

1. Zdarzenie wypadkowe zaistniałe podczas powrotu pracownika do zakładu pracy po załatwieniu spraw prywatnych na podstawie przepustki co do zasady nie stanowi wypadku w drodze do pracy w rozumieniu art. 57b ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.(4)
2. Wyjście prywatne (załatwianie spraw osobistych) przerywa związek z pracą i przenosi pracownika w sferę aktywności nieobjętej ochroną ubezpieczeniową przypisaną do drogi do i z pracy.23 Zgoda pracodawcy na wyjście nie zmienia tej kwalifikacji w świetle prawa ubezpieczeń społecznych.(27)
3. Ochrona mogłaby zostać zachowana jedynie w dwóch ściśle określonych przypadkach:

• Jeśli pracownik w ramach przepustki udał się do miejsca zwykłego spożywania posiłków (np. do konkretnej restauracji) i wracał z niego do pracy.(3)
• Jeśli pracownik w ramach przepustki udał się do swojego domu (miejsca zamieszkania) i uległ wypadkowi w drodze z domu z powrotem do zakładu pracy, co można interpretować jako “droga do pracy”.(9)

1. Jeśli celem wyjścia był bank, urząd, sklep lub inna lokalizacja niebędąca “miejscem chronionym”, droga powrotna do pracy nie jest drogą chronioną, ponieważ jej punkt początkowy nie znajduje się w katalogu ustawowym.(3)
2. Brak uznania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy skutkuje wypłatą zasiłku chorobowego na zasadach ogólnych (zazwyczaj 80% podstawy), zamiast preferencyjnego 100%.(7)
3. Pracodawca ma obowiązek sporządzić kartę wypadku, w której powinien szczegółowo uzasadnić odmowę uznania zdarzenia za wypadek w drodze, powołując się na charakter wyjścia pracownika i brak związku z katalogiem dróg chronionych.(4)

W konkluzji, decydujące znaczenie dla kwalifikacji zdarzenia ma cel i miejsce, do którego pracownik udał się w ramach przepustki. Bez spełnienia warunku “startu” drogi z miejsca chronionego (dom, posiłek, nauka, inna praca), wypadek podczas powrotu do firmy nie daje uprawnień do świadczeń z tytułu wypadku w drodze do pracy.

Cytowane prace

1. Wypadek w drodze powrotnej z pracy. Na jakie świadczenia można liczyć? – Gazeta Prawna, https://www.gazetaprawna.pl/praca/artykuly/9843420,wypadek-w-drodze-powrotnej-z-pracy-na-jakie-swiadczenia-mozna-liczyc.html
2. Wypadek w drodze do pracy – co warto wiedzieć i jak postępować? – inEwi, https://inewi.pl/blog/wypadek-w-drodze-do-pracy-co-warto-wiedziec-i-jak-postepowac
3. [Wypadek w drodze do pracy lub z pracy] – Art. 57b. – Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. – Dz.U.2025.1749 t.j. – ustawy, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/emerytury-i-renty-z-funduszu-ubezpieczen-spolecznych-16832385/art-57-b
4. Wypadek pracownika w drodze do lub z pracy – i co potem, https://edgp.gazetaprawna.pl/kadry-i-place/ubezpieczenia/artykuly/10135449,wypadek-pracownika-w-drodze-do160lub-z-pracy-i-co-potem.html
5. Ustawa z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – Przepisy prawne, https://przepisy.gofin.pl/przepisy,6,42,42,410,103397,20160304,art-57b-ustawa-z-dnia-17121998-r-o-emeryturach-i-rentach-z.html
6. Wypadek w drodze do pracy lub z pracy – orzecznictwo – Infor.pl – Księgowość budżetowa, https://ksiegowosc-budzetowa.infor.pl/zus/ubezpieczenia-spoleczne/746246,Wypadek-w-drodze-do-pracy-lub-z-pracy-orzecznictwo.html
7. Wypadek w drodze do lub z pracy – procedura po wypadku – Infor.pl – Kadry, https://kadry.infor.pl/bhp/wypadki-w-pracy/739861,Wypadek-w-drodze-do-lub-z-pracy-procedura-po-wypadku.html
8. Art. 57b. emer. i rent. ZUS – Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – LexLege, https://lexlege.pl/ustawa-o-emeryturach-i-rentach-z-funduszu-ubezpieczen-spolecznych/art-57b/
9. III UZP 6/12 – Sąd Najwyższy, http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia2/III%20UZP%206-12.pdf
10. Wypadek w drodze do pracy i z pracy – kiedy się stwierdza? – Poradnik Przedsiębiorcy, https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-wypadek-w-drodze-do-pracy-i-z-pracy-kiedy-sie-stwierdza
11. Wypadek w drodze do pracy – odszkodowanie, ZUS i obowiązki. Poradnik, https://tuz.pl/ekspert-radzi/zdrowie-i-oc-w-zyciu/wypadek-w-drodze-do-pracy-odszkodowanie-zus-i-obowiazki-poradnik/
12. Wypadek w drodze do pracy i w drodze powrotnej – Poradnik Przedsiębiorcy, https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-wypadek-w-drodze-do-pracy-i-w-drodze-powrotnej
13. Wyrok z dnia 23 marca 2010 r. II UK 267/09 Zdarzenie w drodze do domu rodziców może być wypadkiem w rozumie- niu art. 5 pkt 5 – Sąd Najwyższy, http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia1/II%20UK%20267-09-1.pdf
14. Czy podwiezienie współpracownika mieszkającego dalej prowadzić może do nieuznania zdarzenia za wypadek w drodze z pracy do domu? – Prawo.pl, https://www.prawo.pl/kadry/czy-podwiezienie-wspolpracownika-mieszkajacego-dalej-prowadzic-moze-do-nieuznania-zdarzenia-za-wypadek-w-drodze-z-pracy-do-domu,191008.html
15. Wypadek w drodze do lub z pracy w orzecznictwie – Kancelaria prawna Nowicki i Wspólnicy, https://lawsolutions.eu/wypadek-w-drodze-do-lub-z-pracy-w-orzecznictwie/
16. Wypadki w drodze do pracy i z pracy – ciop.pl, https://www.ciop.pl/CIOPPortalWAR/appmanager/ciop/pl?_nfpb=true&_pageLabel=P67400232541716298245755&html_tresc_root_id=300015710&html_tresc_id=300015715&html_klucz=300015710&html_klucz_spis=
17. Wypadek w drodze do pracy pracownika zatrudnionego w ruchomym czasie pracy, https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-wypadek-w-drodze-do-pracy-pracownika-zatrudnionego-w-ruchomym-czasie-pracy
18. [Dopuszczalność pracy w godzinach nadliczbowych; roczny limit godzin nadliczbowych] – Art. 151. – Kodeks pracy. – Dz.U.2025.277 t.j. – ustawy, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274/art-151
19. Przerwa na załatwianie spraw osobistych – Poradnik Przedsiębiorcy, https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-przerwa-w-pracy-na-zalatwianie-spraw-prywatnych
20. [Czas wolny za pracę w godzinach nadliczbowych] – Art. 151(2). – Kodeks pracy. – ustawy, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274/art-151-2
21. Wyjście z pracy w celach prywatnych – zasady, wynagrodzenie – Poradnik GoWork.pl, https://www.gowork.pl/poradnik/4/prawo-pracy/przerwa-w-pracy-na-zalatwienie-spraw-osobistych-co-to-czy-jest-platna/
22. Przepustka w pracy – czy pracownik musi odpracować wyjście prywatne w godzinach pracy? | SD Worx, https://www.sdworx.pl/pl-pl/blog/przepustka-w-pracy
23. Wyrok z dnia 23 kwietnia 1999 r. II UKN 605/98 Przerwa w świadczeniu pracy (wykonywaniu zwykłych czynności pra – Sąd Najwyższy, http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia1/II%20UKN%20605-98.pdf
24. Centrum wiedzy – Wyrok SN w sprawie wypadku przy pracy – PCKP, https://pckp.pl/baza-wiedzy/wyrok-sn-w-sprawie-wypadku-przy-pracy/
25. Jak należy traktować prywatne wyjścia z pracy w czasie pracy pracownika – Infor.pl, https://www.infor.pl/prawo/praca/czas-pracy/279734,Jak-nalezy-traktowac-prywatne-wyjscia-z-pracy-w-czasie-pracy-pracownika.html
26. Kiedy możliwe jest wyjście w ciągu dnia pracy w celu załatwienia spraw prywatnych?, https://rodzinaipraca.gov.pl/dla-pracownika/masz-prawo/czas-pracy/wyjscie-prywatne-w-ciagu-dnia/
27. Prywatne wyjście z firmy tylko na własne ryzyko – rp.pl – PRO, https://pro.rp.pl/prawo-w-firmie/art6023901-prywatne-wyjscie-z-firmy-tylko-na-wlasne-ryzyko
28. Czy wypadek, do którego doszło poza godzinami pracy może być uznany za wypadek przy pracy? – Prawo.pl, https://www.prawo.pl/kadry/czy-wypadek-do-ktorego-doszlo-poza-godzinami-pracy-moze-byc-uznany-za-wypadek-przy-pracy,187884.html
29. Wypadek w drodze do pracy lub z pracy a świadczenia dla pracownika – Poradnik Przedsiębiorcy, https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-wypadek-w-drodze-do-pracy-lub-z-pracy-a-swiadczenia-dla-pracownika
30. Wypadek w drodze do pracy, orzecznictwo – behapowcy.pl, https://behapowcy.pl/wypadek-drodze-pracy-orzecznictwo/
31. Wypadek przy pracy – i co dalej: wypadek w drodze do pracy – HRlaw.pl, https://hrlaw.pl/artykuly/wypadek-przy-pracy-i-co-dalej-wypadek-w-drodze-do-pracy
32. Wypadek w drodze do pracy – kiedy przysługuje Ci odszkodowanie i jak je uzyskać?, https://adwokatpelinski.pl/wypadek-w-drodze-do-pracy-kiedy-przysluguje-ci-odszkodowanie-i-jak-je-uzyskac/
33. Do wypadku przy pracy może dojść nawet w przerwie – rp.pl – PRO, https://pro.rp.pl/prawo-w-firmie/art14936191-do-wypadku-przy-pracy-moze-dojsc-nawet-w-przerwie
34. Czy wypadek w drodze na obiad poza miejscem pracy jest wypadkiem przy pracy?, https://www.prawo.pl/kadry/czy-wypadek-w-drodze-na-obiad-poza-miejscem-pracy-jest-wypadkiem,193964.html
35. Czy spożycie posiłku w drodze z pracy do domu uniemożliwia uznanie zdarzenia za wypadek w drodze do domu? – Prawo.pl, https://www.prawo.pl/kadry/czy-spozycie-posilku-w-drodze-z-pracy-do-domu-uniemozliwia-uznanie-zdarzenia-za-wypadek-w-drodze-do-domu,190810.html
36. Wypadek do pracy i z pracy na przykładzie orzeczeń SN – Infor.pl, https://www.infor.pl/prawo/praca/bezpieczenstwo-pracy/710977,Wypadek-do-pracy-i-z-pracy-na-przykladzie-orzeczen-SN.html
37. Wypadek w drodze do pracy i z pracy – Prawo.pl, https://www.prawo.pl/kadry/wypadek-w-drodze-do-pracy-i-z-pracy,186849.html
38. Czy wypadek pracownika, który w czasie pracy wyszedł do sklepu można uznać za wypadek przy pracy? – Prawo.pl, https://www.prawo.pl/kadry/czy-wypadek-pracownika-ktory-w-czasie-pracy-wyszedl-do-sklepu-mozna-uznac-za-wypadek-przy-pracy,187929.html
39. Wypadek w drodze do pracy – zobacz do czego masz prawo – Poradnik Przedsiębiorcy, https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-wypadek-w-drodze-do-pracy-co-robic
40. Wyrok z dnia 20 kwietnia 2001 r. II UKN 351/00 Dla oceny, czy wypadek zdarzył się w drodze z pracy, nie jest przesą – Sąd Najwyższy, http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia1/II%20UKN%20351-00.pdf
41. Wypadek w drodze z domu do pracy lub z pracy do domu | Radca Prawny Katowice | Klatka i Partnerzy, https://radca.prawny.com.pl/wypadek-w-drodze-z-domu-do-pracy-lub-z-pracy-do-domu/
42. Wyrok z dnia 25 października 1994 r. II URN 39/94 Za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się zdarzenie nagłe, spowod – Sąd Najwyższy, http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia1/II%20URN%2039-94.pdf
43. Wypadek w czasie przerwy w pracy – jak jest traktowany? – Poradnik Przedsiębiorcy, https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-wypadek-w-czasie-przerwy-w-pracy
44. Wypadek w drodze do pracy – odszkodowanie, procedura, kto płaci – Szkolenie BHP Online, https://www.bhp-ciolka.com.pl/wypadek-w-drodze-do-pracy/
45. Wypadek w drodze do pracy a odszkodowanie z ZUS – Kancelaria AE, https://kancelariaae.pl/czy-za-wypadek-w-drodze-do-pracy-nalezy-sie-odszkodowanie/
46. Odzyskaj odszkodowanie – wypadek w pracy – AP Odszkodowania, https://apo24.pl/odszkodowanie-za-wypadek-w-pracy/
47. Czy zdarzenie w drodze powrotnej do pracy z prywatnego wyjścia można kwalifikować jako wypadek w drodze do pracy? – LEX, https://sip.lex.pl/pytania-i-odpowiedzi/czy-zdarzenie-w-drodze-powrotnej-do-pracy-z-prywatnego-wyjscia-mozna-623663004
48. Wyjścia prywatne w trakcie pracy – podstawowe informacje – expert4you.pl, https://expert4you.pl/wyjscia-prywatne-w-trakcie-pracy-podstawowe-informacje/
49. Czy zdarzenie, do którego doszło poza miejscem zatrudnienia, może być uznane za wypadek przy pracy? – Prawo.pl, https://www.prawo.pl/kadry/czy-zdarzenie-do-ktorego-doszlo-poza-miejscem-zatrudnienia-moze-byc-uznane-za-wypadek-przy-pracy,193649.html